John van den Hout aan het woord over zijn kijk op moraal.

Graag houd ik mij bezig met de psychologische dan wel filosofische kant van het leven. Ik vind het leuk om daarover te mijmeren. Soms lees je iets en dan loopt dat enige tijd met je mee. Laat ik een kort voorbeeld geven wat ik leen van Paul van Tongeren, filosoof en theoloog en tot voor kort hoogleraar wijsgerige ethiek in Tilburg. Het gaat over moraal. Hij schrijft o.a. in Trouw en eind januari las ik een artikel van hem wat ging over de wereld van het grote geld als een ‘amoreel universum’.

Ik plaats zijn gedachte in het kader van duurzaamheid en zie het onderstaande dan ook als slechts een interpretatie van mij. Niets meer en ook niets minder.
Hij onderscheidt de moraal in een algemene moraal en een specifieke moraal.
De algemene moraal zorgt voor wetten, regels, beroepscodes, procedures, richtlijnen. Elementaire normen die als het ware het samenleven mogelijk maken. Moraal als middel. Deze moraal wordt steeds meer juridisch en draagt bij aan stolling.
De algemene moraal is terug te vinden in de beroepscodes, die voorschrijven wat er gedaan mag worden en vooral ook wat er niet gedaan mag worden en wat er gebeurt als jij je er niet aan houdt. Meestal gaat het om algemene noties als integriteit, respect, betrouwbaarheid. Elementaire normen die samenleven mogelijk maken. Geen school zonder code tegen racisme en pesten, geen organisatie zonder mission-statement waarin iets staat over respect.
Daartegenover staat de meer specifieke moraal. Moraal als doel. Ik zou dit de moraal van het leven willen noemen. Van Tongeren noemt de specifieke moraal de ‘interne praktijkstandaard’. Deze moraal verlangt meer dan algemeenheden; deze moraal verwoordt de idealen, de dromen, het geloof, het besef, de ziel, de zin, etc. Hier speelt het individu een belangrijke rol. Het individu die zelf iets te kiezen heeft, tenminste als hij of zij zich daarvan bewust is.  Hij of zij kan zich telkens opnieuw verhouden tot iets en ja dat heeft uiteraard  en gelukkig maar, gevolgen.

Het vervelende, het niet duurzame is nu dat wij de algemene moraal, wat slechts een middel is, tot doel lijken te verheffen, waardoor onze idealen terrein verliezen en de codes, de regels en protocollen oprukken. Jaar in, jaar uit. Ik bedoel hiermee zeker niet dat wij geen algemene moraal regels nodig hebben, alleen we dienen ons ervan bewust te zijn, te worden dat het slechts een middel is.
Dus de duurzame les is zo eenvoudig en daarin zo complex en laat zich als volgt uitdrukken:
‘Zoek contact vanuit je idealen en toon respect voor andermans idealen. Juist dat is de voedingsbodem voor een algemene moraal. En niet andersom.’

John van den Hout
ondervinder

John van den Hout

Ondervinder

See all posts by john

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *