Wat een verschrikkelijk woord: collectiveren. Het riekt naar de oude systeemwereld. Maar achter die vreselijke term schuilt een boeiend proces. In veel sectoren zie je collectivering plaatsvinden, zo ook in het sociale domein.

Collectiveren anno 2016

Als je collectiveren opzoekt op het internet kom je op de volgende definitie: Het verschijnsel waarbij men in de DDR kleine bedrijven samenvoegt tot heel grote. Collectiveren is samenvoegen en één gezamenlijk doel centraal stellen. Belangrijk verschil met de tijd van de DDR is dat destijds het individu volledig ondergeschikt was aan zijn rol als ‘onderdeel van het geheel’. Terwijl de vormen van collectivering die we nu zien ontstaan juist voortkomen uit krachtige individuen die zich bewust zijn van het geheel. Denk aan broodfondsen, car-sharing, crowdfunding, zorgcoöperaties, burgerinitiatieven; het zijn tal van vormen waarin krachtige bewoners met elkaar een rol vervullen die tot niet lang geleden alleen voorbehouden was aan daarvoor opgerichte organisatie.

Collectivering verandert de regels van het spel… Als krachtige burgers de regie pakken en zelf het proces gaan organiseren, zul je als organisatie moeten meebewegen. Stil blijven zitten en wachten tot de storm overwaait is geen optie. Organisaties worden uitgedaagd om opnieuw na te denken over hun rol in het proces en hun bestaansrecht.

In het sociale domein is een transformatie gaande die tot doel heeft de zelfredzaamheid van de burgers te vergroten en daarmee de zorgkosten te verlagen. Als coach van verschillende verandertrajecten noem ik dit proces vaak de lemniscaat van het sociaal domein , die oneindig beweegt tussen het individu en het collectief of tussen de burger in the lead of organisatie in the lead. De permanente beweging tussen de twee uitersten is het spel dat wat mij betreft gespeeld dient te worden in het ondermeer het sociale domein.

 

lemniscaat-met-pijlen

En zet burgers in hun kracht

Burgers moeten in hun kracht gezet worden. Het collectief (buren, de wijk, familie, vrienden en verenigingen, etc) speelt daarbij een belangrijke rol. Want de kracht van het individu én het collectief vormen samen de nieuwe bouwstenen waarmee zelfredzaamheid en samenredzaamheid gestimuleerd en vergroot wordt. Gemeentes vragen om meer samenwerking tussen organisaties en burgers. Er zijn enkele gemeentes in het land die hier al vrij ver in gaan en georganiseerde burgers een budget geven om in het sociaal domein hun rol te gaan vervullen (denk aan wijkbudgettering of populatiebekostiging).

 Maar zet organisaties níet buiten spel

Deze ontwikkeling in het sociale domein is spannend. Het roept veel vragen op bij organisaties die bij dit proces betrokken zijn. Wat wordt de nieuwe businesscase? Hebben we überhaupt nog wel bestaansrecht? Verdwijnt met deze ontwikkeling alles het collectief?

Het antwoord is: Zeker niet, organisaties blijven nodig! Ze krijgen alleen een faciliterende rol en zijn niet langer in de regie. Vanuit het collectief zal de individuele ondersteuningsvraag worden gezien en waar mogelijk door de collectieve kracht worden ingevuld. En juist in het ‘waar mogelijk’ zit de rol van de (specialistische) organisatie. Specialistische organisaties hebben de kennis in huis waarmee het collectief sterker gemaakt kan worden. En de specialistische organisatie kan inspringen als een ondersteuningsvraag niet door het collectief ingevuld kan worden. Kortom, organisaties vormen het vangnet voor ondersteuningsvragen die te complex of specialistisch zijn voor het collectief. Organisaties met hun specialistische kennis zijn daarom cruciaal voor het slagen van het collectiveringsproces.

Ga de uitdaging aan!

Collectiveren begint bij georganiseerde burgers en afhankelijk van de kracht die daar aanwezig is, spelen organisatie een faciliterende, aanvullende of overnemende rol. Een dynamisch spel dus, waar gelegitimeerde organisaties zeker aan mee moeten doen. Want, zoals eerder gezegd, stilstand is achteruitgang.

Peter Hoekstra,
veroorzaker

Getagd op:                        

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *